[Góc nhìn chuyên gia] Gan nhiễm mỡ không còn là chuyện của người uống rượu - Đã đến lúc hiểu đúng về MASLD

Bạn mới 30 - 40 tuổi, ít uống rượu, nhưng bụng ngày càng lớn. Đi khám sức khỏe, bác sĩ nói: "Bạn bị gan nhiễm mỡ nhé". Nhiều người cười xòa, thầm nghĩ chắc không sao đâu. 

“Tuy nhiên đây có thể là dấu hiệu đầu tiên của sự rối loạn chuyển hóa đang diễn ra trong toàn bộ cơ thể.” - BS Phạm Thiên Tánh, chuyên khoa Nội soi Tiêu hóa - Gan mật, phòng khám Victoria Healthcare, chi nhánh Đinh Tiên Hoàng, cho biết.

Từ NAFLD đến MASLD - Không chỉ là đổi tên

Năm 2023, cộng đồng gan mật quốc tế thống nhất đổi tên bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu  NAFLD (Non-Alcoholic Fatty Liver Disease) thành  bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hoá MASLD (Metabolic dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease). Sự thay đổi này không chỉ là thay tên gọi. Tên mới nhấn mạnh rằng gốc rễ của bệnh nằm ở rối loạn chuyển hóa, chứ không phải đơn thuần là "không uống rượu". 

Gan nhiễm mỡ là "tảng băng chìm" của hội chứng chuyển hóa 

Gan giống như "nhà máy xử lý năng lượng" của cơ thể. Khi chúng ta: 

● Ăn quá nhiều thực phẩm siêu chế biến 

● Tiêu thụ nhiều nước ngọt, trà sữa 

● Thức khuya kéo dài 

● Ít vận động 

● Tăng cân, đặc biệt là mỡ bụng 

=> Gan bắt đầu tích tụ mỡ. 

Nếu tình trạng này kéo dài, gan có thể chuyển từ tích mỡ đơn thuần (MASLD) sang viêm gan do rối loạn chuyển hóa (MASH), sau đó tiến triển thành xơ gan, suy gan và thậm chí ung thư gan ở một số người. 

Điều đáng lo hơn: Gan chỉ là "nạn nhân" 

Điều khiến các bác sĩ gan mật quan tâm không chỉ là lá gan. Người mắc MASLD có nguy cơ cao hơn đối với: 

● Đái tháo đường type 2 

● Tăng huyết áp 

● Rối loạn mỡ máu 

● Bệnh tim mạch 

● Đột quỵ 

● Bệnh thận mạn 

Trên thực tế, biến cố tim mạch mới là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở người mắc MASLD, nhiều hơn cả các biến chứng tại gan. Vì vậy, điều trị MASLD luôn phải đi kèm kiểm soát toàn diện các yếu tố nguy cơ chuyển hóa. 

Ai nên nghĩ đến việc tầm soát MASLD? 

Bạn nên trao đổi với bác sĩ nếu có một hoặc nhiều yếu tố sau: 

● Béo phì hoặc vòng bụng lớn 

● Đái tháo đường type 2 

● Tiền đái tháo đường 

● Tăng triglyceride hoặc giảm HDL-C 

● Tăng huyết áp 

● Hội chứng buồng trứng đa nang 

● Gan nhiễm mỡ trên siêu âm 

● Men gan tăng kéo dài không rõ nguyên nhân 

Theo các hướng dẫn mới, người mắc đái tháo đường type 2 và người có nhiều yếu tố nguy cơ chuyển hóa là nhóm cần được đánh giá nguy cơ xơ gan bằng các phương pháp không xâm lấn, thay vì chỉ dựa vào men gan. 

Men gan bình thường không đồng nghĩa với gan khỏe 

Đây là điều rất nhiều người hiểu nhầm. Không ít bệnh nhân MASLD vẫn có: men gan AST, ALT bình thường, nhưng đã có xơ hóa gan đáng kể. Vì vậy, bác sĩ hiện nay thường phối hợp nhiều công cụ như FIB-4,  và các xét nghiệm không xâm lấn khác để đánh giá nguy cơ xơ hóa, thay vì chỉ nhìn vào chỉ số men gan. 

Tin vui: Gan có khả năng hồi phục 

Khác với nhiều bệnh mạn tính khác, gan nhiễm mỡ ở giai đoạn sớm hoàn toàn có thể cải thiện nếu can thiệp đúng. Những thay đổi có hiệu quả nhất vẫn là: 

● Giảm cân từ 7-10% nếu đang thừa cân hoặc béo phì 

● Chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải 

● Hạn chế đồ uống có đường và thực phẩm siêu chế biến 

● Hoạt động thể lực ít nhất 150 phút mỗi tuần 

● Ngủ đủ và kiểm soát stress 

● Kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp và mỡ máu 

Ở một số bệnh nhân nguy cơ cao, bác sĩ có thể cân nhắc các thuốc điều trị chuyển hóa hoặc thuốc đặc hiệu theo chỉ định và bằng chứng hiện hành. Tuy nhiên, không có một loại "thuốc bổ gan" nào có thể thay thế việc điều chỉnh lối sống. 

Tóm lại, gan nhiễm mỡ không còn là căn bệnh của tuổi trung niên. Ngày càng nhiều người dưới 40 tuổi mắc MASLD vì lối sống hiện đại. Điều đáng sợ nhất không phải là gan nhiễm mỡ. Mà là chúng ta phát hiện quá muộn, khi gan đã xơ hoặc khi các biến chứng tim mạch và đái tháo đường đã xuất hiện. Một buổi khám đúng thời điểm có thể giúp phát hiện sớm, đánh giá đúng nguy cơ và thay đổi hoàn toàn tiên lượng của người bệnh. 

Lắng nghe lá gan từ hôm nay cũng chính là bảo vệ trái tim và sức khỏe chuyển hóa của bạn trong nhiều năm tới.

 

Nguồn tham khảo

 

Editorial: Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease (MASLD): New Insights and Future Directions. Frontiers in Medicine