Trào lưu uống matcha: Khoa học nói gì?

2 năm trở lại đây, matcha xuất hiện ở khắp nơi từ quán cà phê, cửa hàng tiện lợi đến mạng xã hội. Nhiều người chia sẻ việc thay cà phê bằng matcha với kỳ vọng giúp giảm cân, thải độc cơ thể, đẹp da hay tăng khả năng tập trung.

Thực tế, liệu matcha có mang đến những lợi ích như lời đồn? Hay đây chỉ là một xu hướng đang được "thần thánh hóa"? Hãy cùng Victoria Healthcare tìm hiểu dựa trên các bằng chứng khoa học hiện có.

Matcha là gì?

Matcha là bột trà xanh được nghiền mịn từ toàn bộ lá trà non. Khác với trà xanh thông thường chỉ sử dụng phần nước chiết sau khi hãm, khi uống matcha, bạn hấp thụ toàn bộ lá trà.

Theo Harvard Health Publishing, chính vì sử dụng toàn bộ lá trà nên matcha thường chứa hàm lượng cao hơn của nhiều hoạt chất có lợi như:

• Catechin (đặc biệt là EGCG): nhóm chất chống oxy hóa tự nhiên.

• L-theanine: axit amin có liên quan đến cảm giác thư giãn và tập trung.

• Caffeine: giúp tăng sự tỉnh táo.

Điều này khiến matcha trở thành một trong những loại đồ uống được quan tâm nhiều trong chế độ ăn uống lành mạnh.

Matcha có thật sự tốt cho sức khỏe?

Câu trả lời là Có, nhưng không phải "thần dược".

Theo Harvard Health Publishing, các nghiên cứu hiện nay cho thấy matcha có tiềm năng mang lại một số lợi ích như:

Hỗ trợ chống oxy hóa

Matcha chứa nhiều polyphenol, đặc biệt là EGCG (Epigallocatechin gallate), một chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.

Chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa có thể góp phần duy trì sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính. Tuy nhiên, không có bằng chứng cho thấy chỉ riêng việc uống matcha có thể phòng ngừa bệnh.

Giúp tăng sự tỉnh táo và khả năng tập trung

Khác với cà phê chỉ chứa caffeine, matcha còn chứa L-theanine. Một số nghiên cứu cho thấy sự kết hợp giữa caffeine và L-theanine có thể giúp:

• tăng sự tỉnh táo

• cải thiện khả năng tập trung

• giảm cảm giác bồn chồn thường gặp khi sử dụng caffeine đơn thuần.

Đây cũng là lý do nhiều người lựa chọn matcha khi cần làm việc hoặc học tập trong thời gian dài.

Có thể là một lựa chọn đồ uống lành mạnh

Nếu sử dụng không đường hoặc ít đường, matcha có thể là một lựa chọn thay thế phù hợp cho các loại đồ uống nhiều đường.

Tuy nhiên, lợi ích này sẽ giảm đáng kể nếu ly matcha chứa nhiều syrup, kem béo hoặc đường.

Matcha có giúp giảm cân không?

Đây có lẽ là điều được nhắc đến nhiều nhất trên mạng xã hội.

Theo National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH), các hoạt chất trong trà xanh và matcha có thể giúp tăng tiêu hao năng lượng ở mức khiêm tốn.

Tuy nhiên:

• Hiệu quả giảm cân nếu có thường không lớn.

• Chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh cho thấy chỉ uống matcha có thể giúp giảm cân đáng kể.

Giảm cân bền vững vẫn cần kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động đều đặn và lối sống lành mạnh.

Matcha có thể thay thế cà phê?

Câu trả lời là Có thể, nhưng không hoàn toàn. Matcha vẫn chứa caffeine.

Trung bình:

• Trà xanh: khoảng 23-49 mg caffeine/ly.

• Matcha: khoảng 38-89 mg caffeine/ly.

• Cà phê: khoảng 100-120 mg caffeine/ly.

Do đó, nếu bạn nhạy cảm với caffeine hoặc uống matcha vào buổi tối, vẫn có thể gặp tình trạng: khó ngủ, tim đập nhanh, bồn chồn.

Những ai nên thận trọng khi uống matcha?

Đối với đa số người khỏe mạnh, matcha có thể được sử dụng ở mức vừa phải. Tuy nhiên, một số đối tượng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên, bao gồm:

• Người nhạy cảm với caffeine.

• Người mất ngủ hoặc rối loạn giấc ngủ.

• Người đang sử dụng thuốc chống đông máu (do vitamin K trong trà xanh có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc).

• Người sử dụng các sản phẩm bổ sung chiết xuất trà xanh liều cao.

Lưu ý rằng các trường hợp tổn thương gan được ghi nhận chủ yếu liên quan đến thực phẩm bổ sung chứa chiết xuất trà xanh liều cao, không phải việc uống matcha pha thông thường.

Vậy có nên uống matcha mỗi ngày?

Nếu bạn yêu thích hương vị của matcha, câu trả lời là có thể, miễn là sử dụng điều độ và kết hợp với chế độ ăn cân bằng. Điều quan trọng cần nhớ là:

✔ Matcha là một lựa chọn đồ uống lành mạnh.

✔ Có thể bổ sung vào lối sống khoa học.

✔ Không phải "siêu thực phẩm" có thể thay thế dinh dưỡng đầy đủ hay điều trị bệnh.

✔ Không có loại thực phẩm đơn lẻ nào đủ khả năng mang lại sức khỏe toàn diện.

Một chế độ sinh hoạt lành mạnh luôn cần sự kết hợp giữa dinh dưỡng cân bằng, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Khuyến nghị từ bác sĩ chuyên gia Tiêu hóa Victoria Healthcare

Những thông tin về dinh dưỡng trên mạng xã hội có thể giúp chúng ta tiếp cận nhiều kiến thức mới, nhưng cũng dễ xuất hiện những nội dung chưa được kiểm chứng.

Trước khi áp dụng bất kỳ xu hướng chăm sóc sức khỏe nào, hãy ưu tiên tham khảo thông tin từ các tổ chức y khoa uy tín hoặc trao đổi với bác sĩ, đặc biệt nếu bạn đang mắc bệnh mạn tính hoặc sử dụng thuốc điều trị.

(Biên soạn bởi: BS Lê Nguyên Khoa, chuyên khoa Nội soi Tiêu hóa - Gan mật, phòng khám Victoria Healthcare chi nhánh Nguyễn Văn Trỗi)

Nguồn tham khảo

• Harvard Health Publishing: Matcha: A look at possible health benefits. 

• Harvard T.H. Chan School of Public Health: Drinking matcha may provide some health benefits

• National Center for Biotechnology Information: Health Benefits and Chemical Composition of Matcha Green Tea: A Review